पार्टीको झण्डा बोकेका सहकारी सञ्चालक : सदस्यको विश्वासमाथि कुठाराघात

सहकारी संस्था भनेको समाजका हरेक वर्ग, जाति, धर्म र राजनीतिक आस्था भएका व्यक्तिहरू अटाउने एउटा साझा चौतारी हो। यसको जग नै समुदायको विश्वास र सहकार्यमा अडिएको हुन्छ। तर पछिल्लो समयमा नेपालको सहकारी आन्दोलनमा राजनीतिकरणको छाया यसरी गाढा भएको छ कि संस्थाको आर्थिक स्वास्थ्य र व्यावसायिकता भन्दा पनि दलीय स्वार्थ हाबी हुँदै गएको देखिन्छ। सहकारीका सञ्चालकहरूले कुनै खास राजनीतिक दलको झण्डा बोकेर हिँड्दा, त्यसले संस्थाभित्र रहेका भिन्न विचार राख्ने सदस्यहरूमा ठूलो मनोवैज्ञानिक असुरक्षा र अविश्वास पैदा गर्छ। जब एक सञ्चालकले पार्टीको चुनावी प्रचारमा सक्रिय भएर अर्को दललाई गाली गर्छ, तब उसले आफ्नो संस्थाका ती सदस्यहरूको पनि अपमान गरिरहेको हुन्छ जो फरक राजनीतिक विचारधारा राख्छन्। यसले सहकारीलाई सबैको साझा घर बनाउनुको साटो एउटा निश्चित दलको भ्रातृ संगठन जस्तो बनाइदिन्छ, जुन सहकारीको अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य र मान्यता विपरित छ।
सहकारीको निर्वाचन प्रक्रियालाई हेर्ने हो भने यो कुनै संसदीय निर्वाचन भन्दा कम देखिँदैन। छाता संगठनदेखि स्थानीय सहकारीसम्म प्यानल नै बनाएर चुनाव लड्ने र जितेपछि पनि पार्टीकै निर्देशनमा चल्ने परिपाटीले सहकारीको स्वायत्ततामाथि प्रहार गरेको छ। एक सञ्चालकको व्यक्तिगत राजनीतिक आस्था हुनु स्वाभाविक मानवीय स्वभाव हो, तर संस्थाको कुर्सीमा बसुञ्जेल उसले आफ्नो पगरी फुकालेर राख्न सक्नुपर्छ। यदि नेतृत्वले पार्टीको झण्डालाई संस्थाको पहिचानभन्दा माथि राख्छ भने, उसले गर्ने निर्णयहरूमा न्याय र निष्पक्षताको अपेक्षा गर्न सकिँदैन। संस्थाका सदस्यहरूले आफ्नो रगत र पसिनाको कमाइ कुनै पार्टीको राजनीति फस्टाउनका लागि होइन, बरु आफ्नो आर्थिक उन्नति र सामाजिक सुरक्षाका लागि जम्मा गरेका हुन्छन्। नेतृत्वले यो कुरा बिर्सिएर दलको वकालत गर्न थाल्नु विडम्बनापूर्ण छ।
राजनीतिक संरक्षणकै आडमा सहकारीमा हुने अनियमितता र बेथितिहरू मौलाएको तथ्यलाई नकार्न सकिँदैन। जब कुनै सञ्चालकले गल्ती गर्छ वा संस्थाको पुँजी दुरुपयोग गर्छ, तब उसलाई कानुनी कारबाहीबाट जोगाउन पार्टीको शक्ति र पहुँच प्रयोग हुने गरेको घटनाहरू हाम्रा सामु छरपस्ट छन्। यस्तो "संरक्षित अपराध" ले इमानदार बचतकर्ताको बिचल्ली बनाइरहेको छ। नेतृत्वले पार्टीको झण्डा बोक्नुको पछाडि सेवाको भाव भन्दा पनि कारबाहीबाट बच्ने 'कवच' प्राप्त गर्ने स्वार्थ लुकेको देखिन्छ। यसले गर्दा सहकारी क्षेत्रमा सुशासनको खडेरी परेको छ। यदि सहकारीलाई साच्चै समुदायको आर्थिक मेरुदण्ड बनाउने हो भने, सञ्चालकहरूले पार्टीको झण्डा र सदस्यतालाई संस्थाको ढोका बाहिरै छोडेर भित्र छिर्नुपर्छ।
सहकारीको नेतृत्व सम्हाल्ने व्यक्तिहरूले अब गम्भीर आत्मसमीक्षा गर्ने बेला आएको छ। एउटा हातमा सहकारीको माइन्युट र अर्को हातमा पार्टीको झण्डा बोकेर हिँड्दा न सहकारीको हित हुन्छ, न त राजनीतिको नै। सहकारीकर्मीहरूले पार्टीको वकालत गर्ने होइन, बरु सदस्यहरूको आर्थिक समृद्धिको वकालत गर्नुपर्छ। जुन दिन सहकारीका सञ्चालकहरूले आफूलाई एउटा दलको कार्यकर्ता भन्दा माथि उठाएर एउटा साझा अभिभावकको रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्छन्, त्यही दिनदेखि सहकारीप्रतिको गुमेको जनविश्वास फर्कन सुरु हुनेछ। सहकारीलाई राजनीतिको अखडा नबनाई शुद्ध व्यावसायिक र सेवामुखी संस्थाको रूपमा विकास गर्न आजैदेखि दलको झण्डा छोडेर साझा उद्देश्यमा लाग्नु नै सबैको हितमा हुनेछ।