६९औँ सहकारी दिवसको शुभकामना: उद्यम र पारदर्शिता नै सहकारीको नयाँ बाटो

नेपालमा वि.सं. २०१३ चैत २० गते चितवनको बखानपुरबाट सुरु भएको सहकारी यात्राले ६९औँ वर्षमा पाइला टेकेको छ। सात दशक लामो यो इतिहासमा सहकारीले गाउँ-गाउँमा वित्तीय पहुँच पुर्‍याउन र समुदायलाई संगठित गर्न खेलेको भूमिका अतुलनीय छ। तर, ६९औँ राष्ट्रिय सहकारी दिवस मनाइरहँदा खुसी र उत्साहका बीच एउटा गम्भीर समीक्षाको आवश्यकता पनि उत्तिकै टड्कारो बनेको छ। विगतका वर्षहरूमा दिवस मनाउने शैली केवल औपचारिकता, सडकमा नारा र सभा हलका भाषणमा मात्र सीमित देखियो, जसले गर्दा सहकारी आन्दोलनले खोजेको वास्तविक परिणाममा कताकति रिक्तता महसुस भएको छ। यस वर्षको मूल नारा "उद्यमशीलता र पारदर्शिता: सहकारीको प्राथमिकता" ले सहकारी क्षेत्रको भत्किएको विश्वास पुनर्स्थापित गर्न र भविष्यको सही मार्गचित्र कोर्न एउटा महत्वपूर्ण दिशा निर्देश गरेको छ।

सहकारीको मूल मर्म बचत र ऋणको कारोबारमा मात्र सीमित हुनु पक्कै होइन। आजको आवश्यकता भनेको सहकारी संस्थालाई उद्यमशीलतासँग जोड्नु हो। सहकारीले आफ्ना सदस्यहरूलाई परम्परागत खेती वा व्यापारबाट माथि उठाएर आधुनिक र व्यावसायिक उत्पादनमा सहभागी गराउनु पर्छ। संस्थासँग भएको पुँजीलाई उपभोगमा मात्र नभई उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी गरी स्थानीय स्तरमा रोजगारी सिर्जना गर्ने योजना ल्याउनु अपरिहार्य छ। सहकारीले सदस्यलाई तालिम, प्रविधि र बजारसँग जोडेर साना तथा मझौला उद्योगहरूको प्रवर्द्धन गर्ने ठोस कार्ययोजना बनाउनुपर्छ। जबसम्म सहकारीले आफ्ना सदस्यलाई 'मालिक' मात्र होइन, 'उद्यमी' बनाउँदैन, तबसम्म सहकारी दिवसको सान्दर्भिकता केवल पात्रोको पानामा मात्र सीमित रहनेछ।

अर्कोतर्फ, वर्तमान समयमा सहकारी क्षेत्रले झेल्नुपरेको सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको 'पारदर्शिता' को अभाव हो। केही सीमित संस्थाहरूको गलत मनसाय र अपारदर्शी कार्यशैलीका कारण आज सिंगो सहकारी अभियान नै बदनाम हुन पुगेको छ। राम्रा र इमानदार सहकारीहरूले पनि शंकाको घेरामा बस्नुपर्ने परिस्थिति सिर्जना भएको छ। यसबाट पार पाउन प्रत्येक संस्थाले आफ्ना वित्तीय विवरण, लगानीका क्षेत्र र निर्णय प्रक्रियालाई सदस्यहरूका सामु ऐना जस्तै छर्लङ्ग बनाउनु पर्छ। प्रविधिको प्रयोग गरी रियल टाइम रिपोर्टिङ प्रणाली अपनाउने, नियमित आन्तरिक तथा बाह्य लेखापरीक्षण गर्ने र सदस्यहरूलाई संस्थाको हरेक गतिविधिका बारेमा सुसूचित गराउने योजनाले मात्र हराएको विश्वास फर्कन सक्छ।

तसर्थ, ६९औँ सहकारी दिवसलाई उत्सवका रूपमा मात्र नहेरी यसलाई 'सुधारको प्रस्थानविन्दु' बनाउन आवश्यक छ। आयोजक र अभियानकर्मीहरूले सडकमा नारा लगाउनु वा मञ्चमा भाषण छाँट्नुभन्दा पनि आम सहकारीकर्मीहरूलाई यस वर्षको थिमको मर्म बुझाउन केन्द्रित हुनुपर्छ। बचत फिर्ता र ऋण असुलीको वर्तमान समस्यालाई कसरी विवेकपूर्ण ढंगले समाधान गर्ने र संस्थालाई सुशासनको बाटोमा कसरी हिँडाउने भन्ने विषयमा कार्यशाला र सीपमूलक छलफलहरू सञ्चालन गरिनुपर्छ। नारामा सीमित 'पारदर्शिता' लाई व्यवहारमा उतार्न र 'उद्यमशीलता' लाई उत्पादनको मैदानमा देखिने गरी काम गर्ने अठोट नै यस वर्षको सहकारी दिवसको वास्तविक सार्थकता हुनेछ। सम्पूर्ण सहकारीकर्मीहरूमा ६९औँ राष्ट्रिय सहकारी दिवसको हार्दिक शुभकामना।

English Summery:

The 69th National Cooperative Day serves as a critical call to transition from superficial celebrations and slogans toward substantial structural reform centered on entrepreneurship and transparency. Rather than limiting activities to simple savings and credit, cooperatives must empower their members to become active entrepreneurs by investing in production, modern technology, and local job creation. Addressing the current crisis of trust requires a radical commitment to financial clarity, utilizing real-time reporting and rigorous auditing to distinguish honest institutions from those practicing mismanagement. Ultimately, the day’s significance lies in moving beyond the podium to implement practical solutions for loan recovery and governance, ensuring that transparency and productivity are reflected in the field rather than just on paper.

ग्राफिक्समा ६९औं हुनुपर्नेमा ३९औं उल्लेख भएकोले सच्याइएको छ। यसबाट पर्न गएको असुविधाप्रति क्षमाप्रार्थी छौं।

— सहकारी पाना टिम